تبار و نژاد
عمرو بن قرظه بن کعب بن عمرو بن عائذ بن زید بن مناه بن ثعلبه بن کعب بن الخزرج الانصاری خزرجی مدنی کوفی ، اصل او از مدینه و ساکن کوفه بوده است.
زمان پیوستن به اباعبدالله روز ششم محرّم به امام پیوست. او حامل پیام امام برای ملاقات با عمر سعد در میان دو لشکر بود.
نحوه شهادت
او عاشقانه از امام دفاع میکرد. در نبرد با دشمن چوبههای تیر به بدنش اصابت کرد. او هر تیر و شمشیری را که متوّجه امام بود، به جان میخرید. پس از نبردی سخت و کشتن تعدادی از دشمنان بر خاک افتاد و رو به امام کرد و گفت: اوفیتُ یا بن رسول الله. امام فرمود: نعم انت اَمامی فی الجنه. سلام مرا به جدّم رسول خدا برسان و بگو که من هم از پی تو خواهم آمد.
ســـن حدود ۶۰ سال
ویژگیها و فضایل
شیفته و دوستدار اباعبدالله، فداکار، عارف به اهل بیت، بصیر در دین، دلاور و شجاع، ناصح و خیرخواه (او برادرش علی را که در سپاه عمر سعد بود، نصیحت کرد که شاید به اباعبدالله بپیوندد، اما نپذیرفت. پس از شهادت او، علی فریاد زد: ای حسین! برادر مرا گمراه کردی و فریفتی و به کشتن دادی. امام پاسخ داد:خدا برادرت را گمراه نکرد، بلکه او را هدایت نمود و تو را گمراه کرد. علی سپس به امام حمله کرد که نافع بن هلال حمله اش را دفع کرد.)
نام در زیارتنامهها و منابع
در زیارت ناحیه مقدّسه آمده است: السَلامُ علی عمرو بن قرظه الانصاری.در کتب و مقاتل مانند:تاریخ طبری:ج۵،ص۴۱۳، بحار الانوار:ج۴۵،ص۷۰،ابصارالعین:ص۹۲،تنقیحالمقال:ج۲،ص۳۳۶،انصارالحسین:ص۱۰۸،مثیرالاحزان:صص۶۰-۶۱،اقبال:ج۳،ص۸۰، انسابالاشراف:ج۳،ص۳۳۹ و… به وی اشاره شده است.
رجــــز
قد عَلِمت کتبیهُ الانصـــاری انّی سَاَحمی حوزه الذّماری
ضربُ غُلامٍ غیر نکسٍ شاری دونَ حسینٍ مُـهجتی و داری
با طرح مُهتجی و داری (جان و خانه ام را فدای حسین میکنم) تعریضی به عمر سعد دارد که خانهاش را بهانه نپیوستن به امام کرد.
اطلاعات دیگر
پدرش قرظه از اصحاب پیامبر و علی و مجاهد اُحُد و غزوات پیامبر و صفّین و جمل و نهروان بود. در عصر خلافت عمر به کوفه آمد و به تعلیم فقه پرداخت. در سال ۲۴ هجری ری را فتح کرد و از جانب امام علی علیهالسلام حاکم فارس شد و در سال ۵۱ هجری درگذشت. برخی مقاتل او را «عمر» و «عمیر» نیز گفتهاند.
منبع: آینه داران آفتاب، ج۲، ص۹۳۸٫
معرفی عمرو بن قرظه انصاری در منابع فارسی موجود در کتابخانهی تخصصی مؤسسهی فرهنگی هنری فرهنگ عاشورا- دزفول:
نام کتاب | مؤلف | صفحات |
امام حسین از قبله گاه تا قتلگاه | رضی الدین صبا | ۱۴۰-۱۴۲ |
مقتل مطهر(روضه های شهید مطهری) | جعفر صالحان | ۱۵۴ |
آشنایی با مقتل گویا | عبدالرحیم بخشایشی | ۱۲۹ |
سخنان حسین بن علی(ع) | محمد صادق نجمی | ۲۶۸ |
فضائل ویژه امام حسین در کلام بزرگان | عباس عزیزی | ۲۵۵ |
حماسه حسینی | استاد مطهری | ۳۹۱ |
ناسخ التواریخ ج ۲ | محمدتقی سپهر | ۲۹۵ |
چهره درخشان حسین بن علی(ع) | علی ربانی خلخالی | ۳۹۲ |
تاریخ اسلام | سید هاشم رسولی محلاتی | ۲۰۴ |
آینه داران آفتاب | دکترمحمدرضاسنگری | ۹۳۸ |
شهدای صدر اسلام وشهدای کربلا | سیدعلی اکبر قریشی | ۱۶۲ |
برگزیده منتهی الآمال | شیخ عباس قمی | ۱۳۷ |
ترجمه مقتل امام حسین(ع) | پژوهشکده باقرالعلوم | ۱۳۷-۱۴۹ |
آنچه در کربلا گذشت | محمدعلی عالمی | ۲۰۳ |
کربلا یا گلزارحسینی | سیدمحمدتقی شهرستانی | ۱۲۹ |
لهوف | سید بن طاووس | ۱۴۷ |
رسالت خون و پیام در نبرد عاشورا | شهیدعبدالزهراکعبی | ۸۶ |
عشق حسینی(شعر) | محمدعلی صدری | ۶۶ |
زندگانی امام حسین(ع) | محمدباقربهبهانی | ۳۸۴ |
